Norbert Hostyn over ‘De familie Laguna emigreert’ van Antonio Berni

Tentoonstellingszicht ‘Een gesprek tussen collecties uit Kinshasa en Oostende’ (episode 1): Antonio Berni & Philip Aguirre y Otegui (c) Kristien Daem
Antonio Berni, 'De familie Laguna emigreert' (1972)

Antonio Berni (Rosario 1905-Buenos Aires 1981) geldt nog steeds als één van de sleutelfiguren in de Zuid-Amerikaanse beeldende kunst van de twintigste eeuw. In 2014-2015 was er  nog een belangrijke retrospectieve die reisde van het Museum of Fine Arts in Houston naar het Phoenix Art Museum en tenslotte naar het Museo de Arte Latinamerica in Buenos Aires. Daarvoor werd "De familie Laguna" in bruikleen gegeven.

Berni evolueerde vanuit het postimpressionisme naar realisme (Nuevo Realismo) en surrealisme. Van 1958 af ging hij schilderijen maken waarin hij assemblagetechnieken combineerde met geschilderde fragmenten. In die techniek werkte hij een monumentale cyclus uit rond de fictieve personages Juanito Laguna en Ramona Montiel, symbolen voor de Argentijnse onderklasse, het proletariaat uit de sloppenwijken. Om dit te accentueren gebruikte hij  versleten kledij en allerlei andere aftandse spullen in die assemblages.

Het Museum voor Schone Kunsten van de Stad Oostende kocht twee werken uit deze cyclus aan, respectievelijk in 1971 en 1973:

- De familie van Juanito Laguna (1960)
- De familie Laguna emigreert (1972)

Het museum koesterde toen duidelijk een internationale aankooppolitiek. Wat té ambitieus allicht voor het bescheiden budget. "De familie Laguna emigreert" toont de beide protagonisten met hun kroost en hun schamele bezittingen onderweg, op zoek naar beter bestaan.

Norbert Hostyn

Verslag: performance “The Reign of Afropeanism 2.0”

© Kachiri Faes

Roland Gunst en Sibo Kanobana brachten op zondag 18 maart de lecture-performance ‘The Reign of Afropeanism 2.0’ in Mu.ZEE. Beide kunstenaars hebben Vlaams Congolese roots en wonen in België.

“Afropeanism is an attitude that cherishes and values hybridity, intercultural encounters, multilingualism, transnationality and cosmopolitanism. It does so through the prism of African-European relations throughout history and challenges the blackness/whiteness discourse’s ambiguity  that still permeates current perceptions of identity and difference. Afropeanism is an antiracist and anti-essentialist ideology of encounter, knowledge-sharing and prejudice-awareness that bridges the apparently unbridgeable and that points to the common past, present and future of so-called ‘black’ and ‘white’ people, and by extrapolation of the whole human race.” (Sibo Kanobana)

(“Het afropeanisme is een attitude die veel waarde hecht aan hybriditeit, interculturele contacten, meertaligheid, transnationaliteit en kosmopolitisme. Dit doet het via het prisma van de Afrikaans-Europese relaties doorheen de geschiedenis. Het daagt zo ook de ambiguïteit van het zwart/wit discours uit. Afropeanisme is een antiracistische en anti-essentialistische ideologie van  ontmoetingen, delen van kennis en een bewustzijn van vooroordelen waardoor overbrugd wordt wat ogenschijnlijk niet overbrugd kan worden. Op die manier wordt gewezen op het gemeenschappelijke verleden, heden en toekomst van de zogenaamde ‘zwarten’ en ‘blanken’, en bij uitbreiding het volledige menselijke ras.”)

© Kachiri Faes

Roland Gunst heeft een Belgische vader en een Congolese moeder. Hij beleefde zijn kindertijd in Congo en verhuisde op twaalfjarige leeftijd naar België. Door zijn gemengde achtergrond werd hij in die twee landen telkens als een andere persoon aanzien, een blanke in Afrika maar een zwarte in België. Uiteindelijk belandde hij in een identiteitscrisis, deze leverde dan wel weer inspiratie voor zijn werk.

De performance bestaat uit twee delen. In deel één wordt via een tocht door de geschiedenis de aanwezigheid van Afrikanen uit alle lagen van de samenleving in Europa (onder andere in Vlaanderen) op verschillende momenten in de tijd aangetoond. De reeks van figuren die aan bod komen, in hun eigen tijd erg beroemd, zijn nu vaak in de vergetelheid geraakt. Andere figuren genieten nog altijd een internationale faam, maar hun Afrikaanse roots werd verborgen. Deze notabelen staan op hun beurt dan weer symbool voor duizenden anderen die in de anonimiteit leefden. De eeuwenlange Afrikaanse aanwezigheid op het Europese continent lijkt in de doofpot te zijn gestopt. Een belangrijke oorzaak voor de verblanking van de Europese geschiedenis is de introductie van de raciale hiërarchie als dominant referentiekader van het Europese wereldbeeld aan het einde van de negentiende eeuw. Het Europees intercultureel verleden werd verborgen. Afrika is een onlosmakelijke deel van Europa en Vlaanderen. Nadat de nadruk is gelegd op het gemeenschappelijke verleden, wordt in het tweede deel een blik op het heden en de toekomst geworpen. Een heden geconfronteerd met een integratie probleem ondanks de interculturele geschiedenis van Europa. We volgen de mythe van de Congolese prins Lion die, vergezeld van een leger van Congolezen, naar Vlaanderen trekt om er koning te worden van het eerste

© Kachiri Faes

Afropeaanse koninkrijk. Koning LION, de zwarte leeuw van Vlaanderen, zal zoals een nieuwe Leeuw van Vlaanderen, de Vlamingen bevrijden van het integratieprobleem door de invoering van een nieuwe hybride Vlaamse identiteit. Dit omvat de Afropese identiteit geïnspireerd op het Afropeanisme. Samen met zijn leger en volgelingen richt hij 3 paleizen op waar de Vlaamse bevolking (autochtonen en allochtonen) een integratietraject zullen doorlopen om hun Vlaamse identiteit te transformeren naar een Afropese identiteit die diversiteit omarmt. Is deze hybride identiteit de oplossing voor het Vlaamse integratieprobleem?

Feit en fictie stromen vrijelijk door elkaar heen in deze performance, wat het voor het publiek des te boeiender maakt. De aaneenschakeling van rituelen die uitgevoerd worden tijdens de lezing creëren een fascinerend geheel dat tot nadenken stemt.


Wie de performance in Mu.ZEE gemist heeft, krijgt een herkansing op 24/05 in Vooruit in Gent.